Health Challenge Cardiff, be part of a healthy city - Her Iechyd Caerdydd, Byddwch yn rhan o ddinas iach

Heneiddio'n Iach

Bwyta Deiet Iach

Wrth i chi heneiddio dylech barhau i geisio cael deiet iach a chytbwys yn seiliedig ar y plât bwyta'n iach a cheisio cadw'ch pwysau ar lefel iach. Mae gan ein tudalennau Bwyta'n Iach lawer o gyngor am fwyta deiet cytbwys ond dyma ychydig o bethau eraill i'w cofio.

• Bydd bod dros eich pwysau wrth i chi heneiddio yn effeithio ar eich gallu i symud, a all effeithio ar eich iechyd ac ansawdd eich bywyd a fydd hefyd yn cynyddu eich risg o afiechydon fel clefyd y galon a diabetes.
• Wrth i chi heneiddio mae'n naturiol addasu faint o fwyd rydych yn ei fwyta'n gyffredinol gan ddechrau bwyta llai achos byddwch chi'n llai actif yn gorfforol. Os ydych yn bwyta llai gan eich bod yn ei chael hi'n anoddach prynu neu baratoi bwyd neu'n ei chael hi'n anoddach symud o gwmpas oherwydd cyflwr meddygol, dylech ofyn i'ch meddyg teulu am gyngor a chymorth.
• Nid yw'n iach colli pwysau'n gyflym a gall fod yn arwydd eich bod naill ai ddim yn bwyta digon o fwyd neu eich bod yn sâl, felly siaradwch â'ch meddyg teulu os ydych yn poeni.
• Gwnewch yn siŵr eich bod yn yfed digon o hylifau ac yn bwyta'n rheolaidd.
• Gall iechyd deintyddol effeithio ar iechyd maeth. Mae'n bwysig iawn ymweld â'r deintydd yn rheolaidd p'un a oes gennych eich dannedd eich hun ai peidio, er mwyn cadw'ch dannedd a'ch ceg mewn cyflwr da. Nid yw triniaeth ddeintyddol am ddim i bawb felly sicrhewch eich bod yn holi am gost unrhyw driniaeth, mae triniaeth y GIG yn rhatach na thriniaeth breifat. Gall rhai pobl fod â'r hawl i gael help gyda chost triniaeth. Cysylltwch â Sefydliad Iechyd Deintyddol Prydain am fwy o wybodaeth.

Os ydych yn poeni am eich deiet neu bwysau, yna gofynnwch i'ch meddyg am archwiliad. Os yw eich meddyg teulu yn poeni am eich deiet yna gallant eich atgyfeirio at ddeietegydd, a all roi cyngor i chi ynghylch newid beth rydych yn ei fwyta i ddiwallu eich anghenion.

Edrychwch ar y plât bwyta'n iach am fwy o wybodaeth am ddeiet cytbwys. Ewch i dudalennau Ffeithiau Bwyd Cymdeithas Deieteg Prydain am fwy o wybodaeth.

Ewch i'n tudalennau Bwyta'n Iach am fwy o wybodaeth am fwyta'n iach.

Aros yn Actif

Mae gweithgarwch corfforol yn cynnig nifer o fuddiannau i iechyd a ffordd o fyw - beth bynnag fo'ch oedran! Mae gan ein tudalennau Gweithgarwch Corfforol lawer o wybodaeth am sut i fod yn actif yng Nghaerdydd.

• wella symudedd, cydbwysedd a chryfhau cyhyrau
• hybu ymdeimlad cyffredinol o les
• atal rhai afiechydon
• lleihau'r risg o glefyd y galon, diabetes math 2, osteoporosis, gordewdra ac anafu wrth gwympo
• lleihau straen a lleddfu iselder ysbryd
• mwynhau gweithgareddau gyda theulu a ffrindiau.

Edrychwch ar ein tudalennau Gweithgarwch Corfforol i gael mwy o wybodaeth am sut i fod yn actif a chadw'n actif.

Gofalu am eich Iechyd Meddwl

Nid yw byth yn rhy hwyr i wella'ch iechyd meddwl a'ch lles. Lluniwyd cyngor gwych i wella'ch iechyd meddwl fel rhan o Ymchwiliad y DU i Iechyd Meddwl a Lles yn Hwyrach mewn Bywyd, sef:

1.       Cynnwys Ymarfer yn eich Trefn Ddyddiol:

Mae ymarfer corff yn dda i'ch iechyd meddwl. Hyd yn oed mwy o reswm i fynd â'r ci am dro, palu'r ardd, mwynhau dawnsio, neu ddefnyddio'r grisiau yn lle'r lifft.

2.       Bwyta Deiet Cytbwys ac Yfed yn Synhwyrol:

Gall yr hyn rydych yn ei fwyta a'i yfed effeithio ar sut rydych yn teimlo.

3.       Cadw eich Ymennydd yn Fyw:

Dysgwch rywbeth newydd. "Mae dysgu gydol oes yn cadw'r meddwl a'r ysbryd yn fyw."

4.       Cynnal Cydbwysedd Da Rhwng Bywyd a Gwaith:

Sicrhewch eich bod yn cadw cydbwysedd rhwng bywyd gwaith p'un a ydych yn gweithio â thâl neu'n ddi-dâl (er enghraifft fel gwirfoddolwr). Cymerwch seibiannau. Gofynnwch am help os oes ei angen arnoch.

5.       Cadw mewn cysylltiad â Ffrindiau a Phob sy'n Agos Atoch:

Mae perthnasau agos yn bwysig ar gyfer iechyd meddwl a lles da.

6.       Gwneud Rhywbeth i Eraill:

Mae nifer o bobl hŷn yn dweud bod gwirfoddoli yn eu helpu i gynnal iechyd meddwl a lles da yn eu henaint. "Y ffordd orau o ddod dros iselder yw bod yn weithgar. Gwnewch rywbeth, gorau oll os yw ar gyfer rhywun arall."

7.       Gall Cynllunio Ymlaen llaw a Datblygu Diddordeb fod yn Rhywbeth
          Gydol Oes:

"Dylai pobl yn eu 50au baratoi ar gyfer henaint drwy ddatblygu diddordebau ymlaen llaw a fydd ar gael iddynt wrth iddynt fynd yn hŷn."

8.       Cynllunio eich Dydd Ymlaen Llaw:

Peidiwch â gohirio'r hyn y gallwch ei wneud heddiw. Mae nifer o bobl hŷn yn dweud mai'r hyn sy'n gwneud iddynt deimlo'n dda yw deffro'n y bore gan wybod beth sydd wedi'i gynllunio ar gyfer y diwrnod.

9.       Hawlio'r hyn y mae Gennych Hawl iddo:

Canfyddwch pa fudd-daliadau y mae gennych hawl i'w cael a gwnewch yn siŵr eich bod yn eu cael. Nid yw hyd at £4.1 biliwn o arian budd-daliadau'n cyrraedd pocedi miliynau o bensiynwyr bob blwyddyn.

10.     Defnyddio eich Llais:

Dylech herio camwahaniaethu pan fydd yn digwydd, p'un a yw'r camwahaniaethu yn eich erbyn chi neu rywun arall.

Edrychwch ar ein tudalennau Iechyd Meddwl am fwy o wybodaeth.

Atal Damweiniau yn y Cartref

Mae'n bwysig iawn bod yn wyliadwrus am bethau a allai achosi chi i lithro neu faglu yn y cartref fel bod eich cartref yn lle mwy diogel i fyw ynddo. Er enghraifft, sicrhewch fod digon o olau, yn enwedig ger y grisiau; gosodwch ganllawiau ar eich grisiau i'w gwneud yn haws ac yn fwy diogel i'w dringo; cofiwch gadw'r llawr yn glir o wifrau anniben, carpedi neu rygiau wedi'u plygu neu eu rhaflo neu unrhyw beth arall y gallech faglu drosto neu lithro arno. Dim ond ychydig o syniadau yw'r rhain. Am fwy o wybodaeth, edrychwch ar y daflen 'Staying Steady' gan Help the Aged.

Gall Gofal a Thrwsio Caerdydd ddarparu cymorth i bobl hŷn a/neu bobl anabl i drwsio a gwella'u cartrefi i atal damweiniau a helpu pobl i fyw mor annibynnol â phosibl. Am fwy o wybodaeth am wasanaethau Gofal a Thrwsio ffoniwch 029 2047 3337.

'Gofal Piau Hi y Gaeaf Hwn'

1.       Amddiffyn eich hun rhag Ffliw:

Nid annwyd drwg 'mo'r ffliw; haint feirysol hynod heintus sy'n effeithio ar bobl o bob oed. Mae'r symptomau yn dechrau â thwymyn, oerni, cur pen, cyhyrau poenus a pheswch neu gyflyrau eraill sy'n gysylltiedig â'r glust, y trwyn a'r gwddf. Er y bydd llawer o bobl yn gwella heb gymhlethdodau o fewn wythnos i bythefnos, gall fod yn beth difrifol yn enwedig ymysg pobl hen ac ifanc. Mae'r brechiad yn ceisio amddiffyn y rhai sydd mewn perygl difrifol o gael y ffliw.

Mae'r brechiad rhag y ffliw yn rhoi amddiffyniad o 70-80% rhag y ffliw ac mae am ddim i bobl dros 65 oed ac i bawb sy'n dioddef salwch penodol fel diabetes, cyflyrau cronig y galon, yr iau, yr aren, a'r frest. Gallwch fod yn gymwys fel gofalwr hefyd. Gallwch gael mwy o wybodaeth am gael brechiad rhag y ffliw drwy gysylltu â'ch meddygfa leol neu Galw Iechyd Cymru ar 0845 4647.

2.       Cadw'n Gynnes:

Gyda chost ynni'n codi'n frawychus o gyflym mae'n gynyddol bwysig cymryd pob cam posibl tuag at leihau faint sydd ei angen i gadw'n gynnes y gaeaf hwn. Bydd gwefan Gofal Piau Hi y Gaeaf Hwn yn rhoi llawer o gyngor i chi ar gadw'n gynnes.

3.       Bwyta'n Dda dros Fisoedd y Gaeaf:

Efallai eich bod yn bwyta llai gan eich bod yn ei chael hi'n anoddach prynu neu baratoi bwyd, ond mae'n bwysig bwyta'n rheolaidd, o leiaf 3 gwaith y dydd. Cofiwch y gallwch wneud pryd iach a maethlon drwy ddefnyddio cynhwysion tun, wedi'u hoeri a'u rhewi neu wedi'u paratoi'n barod. Gall bwyta deiet cytbwys amrywiol eich helpu i gadw'n iach, yn actif ac yn annibynnol. Cadwch gwpwrdd bwyd sy'n cynnwys tuniau a bwydydd hanfodol rhag ofn byddwch yn mynd yn sâl neu os bydd tywydd gwael. Mae bwydydd wedi'u rhewi yn cadw'n dda ac yn cadw llawer o'u cynnwys maethol. Dilynwch y canllawiau hyn i'ch helpu i gadw'n gynnes ac yn iach:

      - Dechreuwch y dydd mewn ffordd iach gyda brecwast poeth

      - Yfwch ddigon o ddiodydd poeth drwy gydol y dydd

      - Os nad ydych yn teimlo fel bwyta llawer, cymerwch ddiod yn lle bwyd

      - Cadwch fflasg llawn diod poeth wrth eich gwely yn y nos

Adolygu eich Meddyginiaeth

Mae hawl gennych i adolygu eich meddyginiaethau gyda'ch fferyllydd lleol am ddim. Gall hyn eich helpu i gynnal eich iechyd a'ch annibyniaeth. Mae rhai fferyllfeydd hefyd yn cynnig archwiliad iechyd ar gyfer pob oed (archwiliad pwysedd gwaed, profi gwaed am ddiabetes, prawf colesterol ac ati). Am restr o'r holl fferyllwyr yng Nghaerdydd, ewch i'r adran 'Gwasanaethau Lleol' ar wefan Bwrdd Iechyd Lleol Caerdydd. Yma cewch restr o fferyllwyr, meddygon teulu, deintyddion ac optegwyr.